Σημειώσεις για τη νέα Οικονομική Κρίση

από τον George Kaffentzis, ΗΠΑ, φθινόπωρο 2008

0. Αυτές οι σημειώσεις για την πολιτική-οικονομική κρίση γράφτηκαν τον περασμένο μήνα ενώ πολλές αμερικανικές οικονομικές εταιρίες, στην πραγματικότητα, εθνικοποιήθηκαν ως απάντηση στην πτώχευση διάφορων σημαντικών επενδύσεων και εμπορικών τραπεζών. Οι σημειώσεις έχουν ως κίνητρο το γεγονός ότι έχει υπάρξει εντυπωσιακά μικρή πολιτική δραστηριότητα σε δρόμους, αίθουσες συνδικαλιστικών ενώσεων, κοινότητες συνταξιούχων στη χώρα που να απαιτούν μια λύση της κρίσης προς τα συμφέροντα των εκατομμυρίων εργαζομένων που χάνουν τώρα μισθούς, στέγη και συντάξεις.

Βεβαίως ούτε και οι πιο υποχωρητικές οργανώσεις καθώς και οι ενώσεις συνταξιούχων δεν κλήθηκαν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη νομοθεσία.

Είναι αυτή η έλλειψη προσοχής στα συμφέροντα των εργαζομένων σύμφωνα με την τακτική του «shock» που η διοίκηση των Μπους προώθησε τη νομοθεσία «bailout»;

Ίσως, αλλά επίσης θεωρούμε ότι τα χρήματα και ο οικονομικός τομέας της κεφαλαιοκρατίας που ασχολείται άμεσα με το γεγονός είναι εγγενώς αδιαφανείς στην ταξική πολιτική ανάλυση για περισσότερο από έναν αιώνα. (Η τελευταία φορά που υπήρξε μια ενσυνείδητη συζήτηση στην εργατική τάξη σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τη νομισματική πολιτική ήταν οι εκλογές του 1896 όταν κατέρρευσε η μοίρα του χρυσού)

Ο σκοπός αυτών των σημειώσεων είναι να παρουσιαστεί περιγραμματικά ένας τρόπος κατανόησης της κρίσης ως ανάπτυξη της ταξικής πάλης που πραγματοποιείται στις ΗΠΑ και διεθνώς την τελευταία δεκαετία. Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο, πιστεύω, στο βαθμό που οι ταξικοί αγώνες θα είχαν τη δύναμη να δημιουργήσουν την κρίση και μετά να την κατανοήσουν και θα μας εισήγαγαν έτσι στην κρίση με περισσότερη δύναμη.

1.Αν οι οικονομικές κρίσεις είναι δύσκολο να κατανοηθούν από την πλευρά της κλασσικής πολιτικής, για το δικό μας μοντέλο των ταξικών αγώνων μέχρι σήμερα είναι ακόμα η βιομηχανία το μέρος όπου η εργατική δύναμη αγοράζεται (μέσω της πληρωμής του μισθού) από τις καπιταλιστικές εταιρίες και μαζί με τις μηχανές παράγει ένα προϊόν που πωλείται για το κέρδος. Οι εργαζόμενοι εργάζονται σκληρότερα, περισσότερο, πιό επικίνδυνα ή/και πιό παραγωγικά προκειμένου να πραγματοποιηθεί ένα μεγαλύτερο κέρδος. Αποκρίνονται σε αυτό το καθεστώς εργασίας με έναν συνδυασμό μέσων, από τη συμμόρφωση μέχρι χίλιους και έναν τρόπους παθητικής αντίστασης μέχρι τις απεργίες και τις καταλήψεις εργοστασίων, ενώ οι κεφαλαιοκράτες επινοούν στρατηγικές για να αντισταθούν σε αυτήν την αντίσταση. Αυτός ο αγώνας μπορεί να πάρει μια μυριάδα μορφών (που μερικές φορές περιλαμβάνουν μια καθορισμένη εφαρμογή των κοινωνικών και ψυχολογικών επιστημών και μερικές άλλες τις πιό βάναυσες μορφές δολοφονίας και βασανιστηρίων), αλλά εργασιακό μοντέλο είναι κατηγορηματικά απλό: οι εργαζόμενοι αντιστέκονται στην εκμετάλλευση και οι κεφαλαιοκράτες αντιστέκονται στην αντίστασή τους.  Με τα κέρδη και τις αμοιβές να κινούνται συχνά αντιστρόφως. Είναι όλα αυτά προφανώς απλά, αλλά μπορούν να γίνουν περίπλοκα επειδή σε έναν αγώνα υπάρχουν πολλές εξαπατήσεις και η κάθε πλευρά εξαπατά η μια την άλλη αλλά και όσους παρατηρούν (παρόν και μέλλον).

Όταν ερχόμαστε στα χρήματα και τις οικονομικές εταιρίες που λειτουργούν με αυτά (τράπεζες, εταιρίες ενυπόθηκου δανείου, και άλλες εταιρίες αγοράς χρημάτων) αυτό το πρότυπο των ταξικών αγώνων φαίνεται ότι δεν λειτουργεί. Γιατί; Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις αρχικά λόγοι.

Κατ’ αρχάς, τα χρήματα είναι αρκετά ένα διαφορετικό «προϊόν» είτε από τα φυσικά πράγματα όπως τα αυτοκίνητα είτε τις υπηρεσίες μασάζ. Είναι ένα κομμάτι μυστήριο. Λέξεις που συνδυάζουν φιλοσοφία και νεκρομαντική όπως «μαγικό», «φετιχιστικός» και  «παγκόσμιο» χρησιμοποιούνται συχνά για να περιγράψουν τα χρήματα και να δώσουν αμέσως την εντύπωση ότι, έναντι άλλων προϊόντων, οι συνηθισμένοι κανόνες δεν ισχύουν. Παραδείγματος χάριν, τα χρήματα είναι ένα μοναδικό είδος προϊόντων, γιατί ανταλλάσσονται με όλα τα άλλα προϊόντα, ένας ρόλος που κανένα άλλο προϊόν δεν διαδραματίζει.

Δεύτερον, ενώ οι βιομηχανικές ή εμπορικές εταιρίες απαιτούν την παραγωγή και την πώληση μη νομισματικών προϊόντων προκειμένου να  «κάνουν χρήματα», οι οικονομικές εταιρίες κάνουν “χρήματα από το χρήμα”. Φαίνονται να λειτουργούν σε μια αφηρημένη σφαίρα χωρίς μια χωρική θέση. Αυτό προσθέτει στο απόκοσμο των οικονομικών εταιριών που κατά τη διάρκεια της ιστορίας της κεφαλαιοκρατίας έχουν προκαλέσει πάντα και τη γοητεία και την εχθρότητα από άλλους κεφαλαιοκράτες και εργαζομένους.

Τρίτον, απαιτούν μια διαφορετική μορφή εισοδήματος από άλλους κεφαλαιοκράτες και εργαζομένους: Τόκους. Όταν την παραγωγή των χρημάτων την κάνουν υπό μορφή τόκου στα δάνεια σε κεφαλαιοκράτες (που πληρώνουν τον τόκο από τα κέρδη τους) και σε εργαζομένους (που πληρώνουν τον τόκο από τους μισθούς τους). Με άλλα λόγια, για τις οικονομικές εταιρίες η «δημιουργία» γίνεται «κάπου αλλού» από τους εργαζομένους που εργάζονται για τους μη οικονομικούς κεφαλαιοκράτες. Αυτούς που εργάζονται σε οικονομικές εταιρίες τους εκμεταλλεύονται–π.χ., εξαναγκάζοντάς τους να απασχοληθούν πολλές ώρες και να μην πληρωθούν υπερωρίες–αλλά το εισόδημα που οι ιδιοκτήτες αυτών των εταιριών λαμβάνουν δεν προέρχεται από τις προσπάθειες των υπαλλήλων να παράγουν ένα προϊόν. Προέρχεται από τα κέρδη και τους μισθούς εκείνων που πήραν τα δάνεια και που, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι οι υπάλληλοί τους.

Από πού προέρχεται το δικαίωμα να κερδίζουν τους τόκους; Πώς αποφασίστηκε; Αυτά τα είδη ερωτήσεων στοιχειώνουν την κατανόηση οικονομικών εταιριών μας, δεδομένου ότι φαίνεται ότι σε μια κοινωνία όπου η εργασία είναι η πηγή αξίας. ο τόκος εμφανίζεται να είναι σαν μια ” δημιουργία από το τίποτα”!

2. Σε κάθε μια από αυτές τις αριθμήσεις έπειτα, οι οικονομικές εταιρίες δεν ταιριάζουν στο κλασσικό βιομηχανικό πρότυπο των ταξικών αγώνων. Αναμφισβήτητα υπάρχει μια μορφή αγώνα όπου οι οικονομικές εταιρίες από τη φύση τους εμπλέκονται και έχει αρχαία προέλευση: ο αγώνας του χρεώστη εναντίον του πιστωτή. Γιατί όταν μια εταιρία δανείζει τα χρήματα σε ένα πρόσωπο ή σε μια εταιρία, ο χρεώστης κάνει μια υπόσχεση να ξεπληρώσει αυτό το δάνειο με τον τόκο σε κάποια στιγμή στο μέλλον. Η αποτυχία αποπληρωμής στους αρχαίους χρόνους οδηγούσε  συχνά στη σκλαβιά ή τον ακρωτηριασμό, για παράδειγμα. Σύμφωνα με τη διάσημη “λίμπρα της σάρκας” ο πιστωτής είχε την άδεια να κόψει κομμάτι από το σώμα του αθετούντος χρεώστη. Στη σύγχρονη κεφαλαιοκρατία, εκτός από τις εγκληματικές κυρώσεις στις πιό φοβερές περιπτώσεις, η μη αποπληρωμή των δανείων οδηγεί στην πτώχευση τις κεφαλαιοκρατικές εταιρίες, σε κατασχέσεις στην ιδιοκτησία και το μελλοντικό εισόδημα για τους εργαζομένους. Αυτό το είδος αγώνα (για να πληρώσει ή για να μην πληρώσει το χρέος) είναι βασισμένο στην παραβίασης των συμβολαίων, όχι επάνω στη θεμελιώδη φύση του συμβολαίου των μισθών η οποία είναι εγγενώς εκμεταλλευτική.

Εκεί ξεκάθαρα ο αγώνας συνεχίζεται στις ΗΠΑ σήμερα σχετικά με τα χρήματα και την οικονομία, αλλά πόσο καλύτερα να γίνει κατανοητό; Εργαζόμενοι εναντίον των κεφαλαιοκρατών, των χρεωστών εναντίον των πιστωτών, ή κάποιου νέου τρόπου; Ποιες είναι οι πολιτικές απαιτήσεις που εκφράζονται σε αυτήν την κρίση;

3. Για να απαντήσουμε σε αυτές τις ερωτήσεις πρέπει να επιστρέψουμε στα βασικά και πώς αυτά εφαρμόζονται στη σύγχρονη κεφαλαιοκρατία. Πριν εξεταστούν τα ιδιαίτερα στοιχεία της νομοθεσίας ” bailout”, όμως, ας ρίξουμε μια ματιά στα στοιχεία του καπιταλισμού που περιλαμβάνονται:

Ο, ο οικονομικός τομέας. Β, ο βιομηχανικός και εμπορικός τομέας και Ε, η εργατική τάξη. Αναγνωρίζουμε ότι αυτό μπορεί να μοιάσει με μια ψυχρή ματιά από τα έξω, αλλά έχουμε δύο πράγματα να πούμε για το ύφος μας: (1) αν και ψυχρό, το περιεχόμενο αυτής της ανάλυσης αφορά τη μοίρα των εκατομμυρίων των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας, και (2) ο ρυθμός αυτής της ανάλυσης έχει γίνει σκόπιμα βήμα προς βήμα για  να επιβραδυνθεί η ταχύτητα της σκέψης σχετικά με αυτήν την κρίση προκειμένου να καταπολεμηθεί η τεχνητή επιτάχυνση με την οποία η διοίκηση του Μπους και των συμμάχων του την έχουν εμποτίσει.

Υπάρχει, αναμφισβήτητα, μια πιό λεπτομερής ανάλυση που στο μέλλον θα απαιτηθεί τελικά, αναγνωρίζοντας ότι η εργατική τάξη έχει πολλές διαιρέσεις και ιεραρχίες και ότι οι κεφαλαιοκρατικές εταιρίες διαιρούνται όχι μόνο σε τομείς αλλά και σε πολλά διαφορετικά μεγέθη και κλίμακες. Το πιο σημαντικό είναι να αναγνωρίσουμε  ότι οι εργαζόμενοι που συμμετέχουν σε αυτήν την ιστορία δεν είναι απλά εκείνοι στο έδαφος των  ΗΠΑ.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα στοιχεία, θα πρέπει να εξετάσουμε τις σχέσεις και τις προσπάθειες μεταξύ του Ο-Β, του τομέα της χρηματοδότησης και του βιομηχανικού και εμπορικού τομέα, του Ο-Ε,  τομέα της χρηματοδότησης και της εργατικής τάξης και, φυσικά, Ε-Β, η εργατική τάξη και ο βιομηχανικός και εμπορικός τομέας. Κατά συνέπεια υπάρχει ένας ενδοταξικός και επίσης ένας διαταξικός αγώνας, δηλ., μεταξύ των αμοιβών και των κερδών και των αμοιβών και του τόκου, αλλά και μια μεταξύ των κερδών και του τόκου. Η είσοδος των αμοιβών στην εξίσωση που αφορά την οικονομία είναι πολύ σημαντική επειδή έχει υπάρξει μια βαθιά μετατόπιση στο 20ό αιώνα σχετικά με την έννοια του τόκου. (Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο, αν και πολύ σημαντική, η εργασία του Μαρξ στο κεφάλαιο ΙΙΙ είναι μόνο περιορισμένης βοήθειας σε αυτήν την περίοδο).  Στον 19ο αιώνα και πριν, οι εργαζόμενοι δεν ήταν ποτέ σημαντικοί άμεσοι παίκτες στον οικονομικό κόσμο, δεδομένου ότι δεν είχαν σχεδόν καμία ιδιοκτησία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επιβοηθητική εγγύηση για να πάρουν δάνεια από τα οικονομικά ιδρύματα και δεν είχαν σχεδόν καμία αποταμίευση που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως κατάθεση στις τράπεζες. Στην πραγματικότητα, οι πολλές αμοιβαίες ενισχύσεις και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που εξαπλώθηκαν τον  19ο αιώνα οφείλονταν στο γεγονός ότι οι τράπεζες και άλλα οικονομικά ιδρύματα θεωρούσαν πως έχουν μόνο τους κεφαλαιοκράτες (μεγάλους και μικρούς) ως πελάτες τους ή ότι οι εργαζόμενοι ήταν πάρα πολύ καχύποπτοι στα να παραδώσουν τη σκληρά κερδισμένη αποταμίευσή τους στα χέρια του οικονομικού κεφαλαίου. Αυτή η υπόθεση πλέον δεν ισχύει. Συνεπώς, όταν μιλάμε για τη οικονομική κρίση στο 21ο αιώνα, πρέπει να μιλήσουμε για τη ενδοταξική σύγκρουση καθώς επίσης και για τη σύγκρουση μεταξύ των φατριών του κεφαλαίου.

4. Ποια είναι η πηγή της οικονομικής κρίσης και του ” bailout”;  Καταρχάς, εμφανίζεται όπως κάθε άλλη οικονομική κρίση στην ιστορία: η ανικανότητα των χρεωστών να ξεπληρώσουν τα παλαιά δάνεια και η ανικανότητα των οικονομικών εταιριών να χορηγήσουν τα νέα δάνεια. Αντί των χρημάτων που δημιουργούν χρήματα από το τίποτα, έχουμε τώρα τα χρήματα που δεν δημιουργούν τίποτα.

Υπάρχουν δύο λόγοι για τους οποίους αυτή η κρίση είναι σύγχρονη: (α) έχει τις ρίζες της στην κατάσταση της αμερικανικής εργατικής τάξης και (β) έχει τις ρίζες της στην παγκοσμιοποίηση των οικονομικών ροών.

Η ανικανότητα αποπληρωμής έχει περισσότερο να κάνει με τους εργάτες ιδιοκτήτες σπιτιών παρά με τους κεφαλαιοκράτες που δεν είναι σε θέση να πουλήσουν  την παραγωγή τους για ένα κέρδος αρκετά μεγάλο ώστε να πληρώσουν τον τόκο στα δάνειά τους (που ήταν το συνηθισμένο σενάριο κρίσης στο 19ο αιώνα). Σε αυτήν την περίπτωση οι μισθοί των εργατών δεν ήταν αρκετά μεγάλοι ώστε να πληρώσουν τον τόκο και το αρχικό ποσό των δανείων που πήραν για να αγοράσουν τα σπίτια τους. Εάν οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ελάμβαναν τις ουσιαστικές αυξήσεις του μισθού, δεν θα είχε υπάρξει η οικονομική κρίση το φθινόπωρο του 2008. Θα ήταν σε θέση να συμβαδίσουν με τις αυξανόμενες πληρωμές που απαιτούνται από τα συχνά μεταβλητά ποσοστά επί των ενυπόθηκων δανείων που διαπραγματεύτηκαν. Όμως, δεν είναι αυτό το ζήτημα. Πράγματι, υπήρξε μια περίοδος της στασιμότητας πραγματικών αμοιβών την ίδια την στιγμή που η στεγαστική αγορά άρχισε να θορυβείται και οι τιμές στέγασης έβραζαν. Έτσι, υπό μια σημαντική έννοια, η ανικανότητα να στηριχτεί ένας επιτυχής αγώνας για τους μισθούς στις ΗΠΑ του 21ου αιώνα είναι η καρδιά της παρούσας οικονομικής κρίσης.

Η δεύτερη πτυχή της κρίσης είναι ο περιορισμός στη ροή των νέων επενδυτικών κεφαλαίων στο αμερικανικό οικονομικό σύστημα. Ήταν μέσω των απέραντων ροών του κεφαλαίου στον οικονομικό τομέα (ειδικά από την Κίνα) που οδήγησε στις αμερικανικές οικονομικές εταιρίες να προσφερθούν οι υποθήκες και να επεκταθεί η πίστωση στους αμερικανικούς κεφαλαιοκράτες και τους εργαζομένους. Και εδώ η λέξη ” ροή” είναι σημαντική, για όσο χρονικό διάστημα υπάρχει νέο κεφάλαιο που μπαίνει στον τομέα, τα “κακά” δάνεια που θα μπορούσαν να «κυλάνε», και οι πληρωμές που καθυστερούν χωρίς κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Όμως, όταν υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί σε αυτές τις ροές, οι μηχανισμοί  αναβολής δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και τα δάνεια προκαθορίζονται προς τα επάνω ενώ τα νέα δάνεια δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν σε συναλλαγές.

Υποθέτω ότι η Κίνα ήταν η σημαντικότερη πηγή περιορισμού των ροών στις ΗΠΑ για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι η πρόσφατη μείωση του ποσοστού αύξησης της κινεζικής οικονομίας που δείχνει ότι έχει υπάρξει μια πτώση στο μέσο ποσοστό κέρδους στην Κίνα. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι κινέζοι εργαζόμενοι ήταν σε θέση πρόσφατα να αυξήσουν εντυπωσιακά τις αμοιβές τους και να καλυτερέψουν τις συνθήκες εργασίας τους. Αυτό έχει οδηγήσει στην αυξανόμενη κινεζική επένδυση μέσα στην ίδια  την Κίνα και στην καλλιέργεια της εγχώριας αγοράς σύμφωνα με τον κυβερνητικό προγραμματισμό. Αυτές οι τάσεις πρόσφατα έχουν προκαλέσει δυσμενείς επιπτώσεις στις ροές της κινεζικής ξένης επένδυσης στον οικονομικό τομέα των ΗΠΑ και είναι ένας λόγος για τον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να επανορθώσει στην σύντομη ύφεση.

Κατά συνέπεια βλέπουμε πώς η κρίση υποθηκών στις ΗΠΑ είναι η επίδραση δύο προλεταριάτων: (1) η ανικανότητα των προλετάριων των  ΗΠΑ να αυξήσουν τους μισθούς τους (δεν έχει υπάρξει σχεδόν καμία απεργία μεγάλης σημασίας στις ΗΠΑ στα τελευταία έτη) και η εμπιστοσύνη των εργαζομένων στην πίστωση και την ορθότητα να ικανοποιήσουν τις ανάγκες επιβίωσής τους (παραδοσιακά  ιδιότητες των εισοδηματιών) και (2) η επιτυχία του κινεζικού προλεταριάτου μέσα από χιλιάδες απεργίες και διαμαρτυρίες, να αυξήσουν τους μισθούς και να εξαναγκάσουν για περισσότερη επένδυση στην κοινωνική αναπαραγωγή του.

5. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις αιτίες που βασίζονται στους ταξικούς αγώνες, ας εξετάσουμε τη νομοθεσία ” bailout” ως σύνολο των ” deals” μεταξύ των διαφορετικών στοιχείων της σύγχρονης κεφαλαιοκρατίας (που συντονίζεται από το κράτος). Ως ” deal” εννοούμε κάτι σαν σιωπηρή συμφωνία που εμφανίζεται μερικές φορές αλλά συχνά κρύβεται κάτω από την επίσημη νομοθετική διατύπωση μιας κοινωνικής σύμβασης. Χρησιμοποιούμε αυτήν την γλώσσα για να δείξουμε ότι η έννοια μιας κοινωνικής σύμβασης είναι πάρα πολύ επίσημη και ειρηνική, μια δομή για να προσληφθούν οι συχνά αδήλωτες πτυχές αυτών των συμφωνιών για να διαφωνήσουμε ως προς το ότι εξαρτώνται από την κατάσταση των σχέσεων εξουσίας και ότι αυξάνονται από έναν παρατεταμένο και ατελεύτητο αγώνα. Οι αντίπαλοι μπορούν να συμφωνήσουν σχετικά με τους κανόνες του αγώνα έως ότου εμφανιστούν αυτοί οι κανόνες στον ίδιο τον αγώνα..

Ας πάρουμε κάθε έναν από αυτούς τους τομείς και ας εξετάσουμε τη διαπραγμάτευση που προσφέρεται από το κράτος περιληπτικά:

Ο (ο οικονομικός τομέας): Αυτός ο τομέας συμφωνεί ακόμη με το να αποδέχεται τους ανοιχτούς περιορισμούς που επιβάλλονται από την κυβέρνηση στην ελευθερία της δράσης τους και την κυβερνητική ρύθμιση των μετακινήσεων των χρημάτων τους. Συμφωνεί επίσης με τουλάχιστον την προσωρινή εθνικοποίηση ορισμένων κλάδων της βιομηχανίας. Στην ανταλλαγή έχει να λαβαίνει μια μεγάλης κλίμακας “εθνικοποίηση” από τις απώλειες χρέους σε ολόκληρο τον κατάλογο (όχι μόνο στα αποκαλούμενα ενυπόθηκα δάνεια subprime). Σιωπηρά υπάρχει μια υπόθεση ότι αυτή η κοινωνικοποίηση δεν θα είναι adversarial (δηλ., το προσωπικό που συμμετέχει στην επιλογή των χρεών που αγοράζονται από την κυβέρνηση δεν θα δουλεύει για τα κυβερνητικά συμφέροντα).

Β (βιομηχανικός και εμπορικός τομέας): Αυτός ο τομέας συμφωνεί να υποστηρίξει τη “σωτηρία” από τον οικονομικό τομέα σε αντάλλαγμα μιας κυβερνητικής εγγύησης συνεχούς πρόσβασης στην πίστωση (το τέλος του ” πίστωση crunch”) και μια υπονοούμενη ένδειξη ότι η αρχή– ” πάρα πολύ μεγάλος για να συντριβεί” –αυτός ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να κρίνει ποιες εταιρίες στο οικονομικό τομέα θα ήταν “εγγυημένα έξω”,  θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί σε αυτόν τον τομέα.

Ε (η εργατική τάξη): Αυτή η κατηγορία συμφωνεί με μια δραματική μείωση μισθών είτε μέσω του -εμπνευσμένου από το χρέος- πληθωρισμού και της υποτίμησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας είτε την κλοπή και του Ταμείου κοινωνικής ασφάλισης είτε και με τα δύο σε αντάλλαγμα μιας επιστροφής στην πλήρη απασχόληση σχετικά γρήγορα. Η διαμόρφωση των σχέσεων μεταξύ του Ο, Β, Ε στο άμεσο μέλλον περιγράφεται κατωτέρω:

Ο-Β (η σχέση μεταξύ του τόκου και του κέρδους και οικονομικοί και βιομηχανικοί κεφαλαιοκράτες). Αυτή η ερχόμενη περίοδος θα επαναθέσει την αιώνια σύγκρουση μεταξύ του οικονομικού τομέα (και της αξίωσής του στον τόκο) και του βιομηχανικού και εμπορικού τομέα (και της αξίωσής τους σε “κέρδη του εγχειρήματος”) μετά από μια περίοδο ηγεμονίας του οικονομικού τομέα. Η οικονομική ρητορική θα γεμίσει με δηκτικές παρατηρήσεις για τους αγνούς μάγους χρημάτων, τους πυραυλικούς επιστήμονες που προσγειώνουν τα βλήματά τους σε φλιτζάνια τσαγιού και την ανάγκη για ” real” επενδύσεις (ειδικά στον τομέα της ενέργειας).

Ο-Ε (η σχέση μεταξύ των μισθών και του τόκου ή εργατική τάξη και οικονομικοί κεφαλαιοκράτες). Η ερχόμενη περίοδος θα είναι, αφ’ ενός, αντιμέτωπη με μια τεράστια προς τα κάτω πίεση στους μισθούς, κορεσμένες από τις απαιτήσεις για την ακύρωση του χρέους ή το ιωβηλαίο και, αφετέρου, δρακόντειες κυρώσεις για το σπάσιμο των συμφωνιών δανείου, για την καθυστέρηση στο πρόγραμμα υποθηκών, και για την αποστολή των χρημάτων για να καλυφθούν οι καθυστερημένες πιστωτικές κάρτες.

Β-Ε (η σχέση μεταξύ των μισθών και των κερδών, και μεταξύ των εργαζομένων και του βιομηχανικού και εμπορικού κεφαλαίου). Η κοινωνία της διαχείρισης από τον Μπους θα αρχίσει να φαίνεται περίεργη. Κατά συνέπεια, οι προσπάθειες από τους εργαζομένους να επανακτηθούν τα προηγούμενα επίπεδα εισοδήματός τους δεν θα στηριχθούν πλέον στην εύρεση μιας χρηματοπιστωτικής διεξόδου (μέσω της ιδιοκτησίας) αλλά θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το κεφάλαιο άμεσα γύρω από τον αγώνα των  μισθών.

Όλες οι κατηγορίες και οι τομείς, εντούτοις, συμφωνούν ότι ένα μεγάλο μέρος της ιδεολογίας και μερικές από την πρακτική του νεοφιλελευθερισμού θα μετατραπούν σε λείψανα. ” Η κυβέρνηση” τώρα σκευωρεί την” κυβερνησία” σε όλα τα επίπεδα της οικονομίας (όχι, φυσικά, ότι το κράτος στόχευε από πάντα να μαραθεί όπως μερικοί μεταμοντέρνοι φιλόσοφοι ισχυρίζονται όλη την τελευταία δεκαετία.) Ακριβώς όπως οι εξελίξεις μετά από την 11η Σεπτεμβρίου, οι εισβολές στο Αφγανιστάν και το Ιράκ έδειξαν ότι ο άκεντρος και «οριζόντιος» κόσμος της παγκοσμιοποίησης ήταν περισσότερο ένα τέχνασμα διαφήμισης παρά μια πραγματικότητα, ακριβώς όπως η επιστροφή του κράτους επιτήρησης με τον ” πόλεμο ενάντια στην τρομοκρατία” έδειξε ότι το Διαδίκτυο δεν ήταν ένας τομέας της ανοικτής επικοινωνίας, έτσι, και τα γεγονότα αυτού του Σεπτέμβρη και των πρώτων ημερών του Οκτώβρη παρουσιάζουν την εποχή του συμβολικού, η μελλοντικά-κεντροθετημένη οικονομία που λειτουργεί με την ταχύτητα του φωτός έχει φθάσει στα όριά της μέσα σε ένα ντους μετεωρούμενων μειωμένων δεικτών μετοχής, των πτωχευμένων επενδύσεων στέγασης, των αποκλεισμένων σπιτιών και των πόλεων από σκηνίτες.

Είναι επίσης σαφές ότι η bailout διαπραγμάτευση είναι μόνο τόσο ισχυρή όσο τα αποτελέσματα που παράγει. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ούτε ότι αγοράζοντας προς τα επάνω τις εκατοντάδες δισεκατομμυρίων από τα δολάρια των «τοξικών» δανείων θα κατοχυρωθεί επάρκεια σε “αποταμιευτική” εμπιστοσύνη στον οικονομικό τομέα, ή ότι οι πιστωτικές ροές θα επανακάμψουν μέχρι το σημείο να καταστεί μια οικονομική άνοδος πιθανή, ή ότι θα υπάρξει μια επιστροφή στα ιστορικά κανονικά επίπεδα απασχόλησης μετά από μια περίοδο ” διαταραγμένη.” Επιπλέον, μερικές συνιστώσες του συστήματος μπορεί τελικά να απορρίψουν τη διαπραγμάτευση που είχε γίνει αποδεκτή προηγουμένως τη στιγμή που έρχονται αντιμέτωπες με τις απαιτήσεις που απλά υπονοούνταν στην αρχική προσφορά. Παραδείγματος χάριν, πώς οι εργαζόμενοι θα ανταποκριθούν στην απαίτηση από την επόμενη διοίκηση ότι το κεφάλαιο κοινωνικής ασφάλισης πρέπει να επενδυθεί στα αποθέματα μετά από αυτά που είδαν πρόσφατα στη συντριβή του χρηματιστηρίου; Οι οικονομικοί οίκοι δεν θα αρνηθούν να προχωρήσουν εάν οι ρυθμίσεις είναι πάρα πολύ αυστηρές; Η κατάρρευση του νεοφιλελευθερισμού δεν θα οδηγήσει είτε σε ένα ισχυρότερο αντικεφαλαιοκρατικό κίνημα στις ΗΠΑ είτε σε κάτι που θα μοιάζει με αυτό που θα αποκαλούσαμε ” φασισμό”; Αυτές είναι κεντρικές ερωτήσεις για να καταλάβουμε την κλασσική πολιτική της «εξόδου» του κεφαλαίου από το νεοφιλελευθερισμό που πραγματοποιείται τώρα.

6. Οι κριτικές της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης μπορούν για μια στιγμή μια στιγμή για να κοιτάξουν χαιρέκακα το πεπρωμένο του αντιπάλου τους… αλλά μόνο για μια στιγμή, γιατί οι συνέπειες αυτού του ” bailout” είναι βαρυσήμαντες και πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά τόσο από την μεριά του κράτους όσο και από την μεριά του προλεταριάτου.

Ο μεγάλος διάλογος με την Κίνα στον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση έχει εμπλακεί για περισσότερο από μια δεκαετία σχετικά με το ρόλο του κράτους στην κεφαλαιοκρατία έχει κερδηθεί από τους Κινέζους (τουλάχιστον για αυτόν τον γύρο). Αυτή είναι μια σημαντική στρατηγική έκβαση του ” bailout” και αναφέρεται συχνά όταν συζητείται το διεθνές έκπτωμα της κρίσης. Το bailout είναι ένα ιδεολογικό χτύπημα μειζόνων αναλογιών. Πώς μπορεί η αμερικανική κυβέρνηση να προωθήσει σοβαρά την οικονομική άρση των ελέγχων την ίδια την στιγμή που ασκεί ακριβώς την αντίθετη πολιτική; Είναι αλήθεια ότι οι συνέπειες δεν αποβλέπουν τον κόσμο της εξουσίας. Σε τελευταία ανάλυση, η αμερικανική κυβέρνηση έχει κηρύξει την κατάργηση των γεωργικών επιχορηγήσεων στις κυβερνήσεις της Αφρικής την ίδια στιγμή που αυξάνει αισθητά τις υποχωρήσεις στους αγρότες της! Αλλά υπάρχουν όρια στην πολιτική υποκρισία και, επιπλέον, χώρες όπως η Κίνα για την οποία οι ΗΠΑ κηρύσσουν την οικονομική άρση των ελέγχων είναι ακριβώς εκείνες που έχουν την ικανότητα να αντισταθούν στον εναγκαλισμό τους.

Αντίθετα, το κινεζικό πρότυπο του ισχυρού κρατικού ελέγχου του οικονομικού τομέα και της συναλλαγματικής ισοτιμίας έχει αποδειχθεί νικητής σε αυτήν την περίοδο όχι μόνο πέρα από τη ρωσική μετάβαση από τον κομμουνισμό στην κεφαλαιοκρατία αλλά τώρα, προφανώς, και στην αμερικανική μετάβαση από το νεοφιλελευθερισμό σε μια μορφή οικονομικού σοσιαλισμού. Αλλά αυτή η νίκη έχει επίσης τις συνέπειες για την ανάπτυξη μιας πλήρους πολιτικής οικονομίας. Τι θα σημάνει η επανείσοδος του κράτους στη μοριακής οργάνωσης της οικονομίας για ολόκληρο το σύστημα; Ο νεοφιλελευθερισμός είναι ένα πολιτικό και πολιτιστικό όπως επίσης και οικονομικό παράδειγμα. Θα απαιτηθεί πολύ έρευνα για να αποτιμηθεί το πώς αυτοί οι τομείς της ζωής θα επηρεαστούν από την κατάρρευσή του. Πώς θα μπορούσε ένα κινεζικού τύπου οικονομικό μοντέλο να αιματώσει την αμερικανική πολιτική και τον αμερικανικό πολιτισμό;

Τέλος, είναι η αμερικανική εργατική τάξη έτοιμη να οδηγήσει την παγκόσμια κοινωνία έξω από αυτόν τον κατακλυσμό του νεοφιλελευθερισμού; Η ηλεκτρονική επίθεση στους πολιτικούς στην Ουάσιγκτον μέσω του Διαδικτύου και του τηλεφωνικού συστήματος που οδήγησαν στην πρώτη ήττα του λογαριασμού του bailout  έδωσε σε πολλούς σε όλο τον κόσμο κάποια ελπίδα, αλλά δεν ακολουθήθηκε από μια πιό συνεχή αντίσταση και νικήθηκε σε μια εβδομάδα. Από τη διστακτική πολιτική απάντηση στην επιθετική διαχείριση του Μπους, η άμεση απάντηση πρέπει να είναι ” Όχι.” Οι αιτήσεις ραδιοφωνικών συνεντεύξεων και Διαδικτύου ήταν τελικά αδύνατα σημεία σε αυτόν το ιδιαίτερο αγώνα. Πράγματι, με να θεωρούνται οι «υπόγειες» υποθήκες αιτία της κρίσης, οι απαιτήσεις της εργατικής τάξης για μια αξιόπιστη κατοικία και εισοδηματική ασφάλεια έχουν στανταριστεί ως συστηματικά «τοξικές» στο πιστωτικό σύστημα (για να χρησιμοποιήσουμε τις επίκαιρες  μεταφορές των ημερών μας). Η παρεμπόδιση της πιστωτικής διαδρομής από τη μακροπρόθεσμη στασιμότητα του μισθού θα έχει σημαντικές στρατηγικές συνέπειες. Δεδομένου ότι το κεφάλαιο δεν θα επιτρέψει στην αμερικανική εργατική τάξη να είναι μια κατηγορία εισοδηματιών (που ζουν από τη συνεχώς αυξανόμενη αξία των αποθεμάτων τους και της αντικειμενικής αξίας των σπιτιών τους), οι εργαζόμενοι πρέπει να επιστρέψουν στο σκληρό τερραίν των μισθών στην ερχόμενη εποχή, όσο δυσμενές κι αν φαίνεται.

* μετάφραση και επιμέλεια του Κ. από την πρωτοβουλία (και σχετικά πρόχειρα στην προσπάθεια να προλάβουμε τις εξελίξεις)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

css.php